تبلیغات
راز بهتر زیستن و بهتر زندگی کردن - بخشش سخت ترین کار دنیا
راز بهتر زیستن و بهتر زندگی کردن
بیا لبخند بزنیم بدون انتظار هیچ پاسخی از دنیا . . .

بازدید : مرتبه
تاریخ : سه شنبه 30 دی 1393


روانشناسی | بخشش سخت ترین کار دنیا بخشش صفت خوبی است که اگر فردی داشته باشد هم خودش به آرامش می رسد و هم دیگری را آسوده خاطر می کند، اما گاهی ما با کسانی مواجه می شویم که روح بزرگی برای بخشش دارند، اما این بخشش و بزرگواری هیچ گاه شامل حال خودشان نمی شود. 

آنها به خودشان اجازه اشتباه کردن نمی دهند و به محض این که پلی را پشت سرشان خراب کنند، اشتباهی مرتکب شوند، نقطه ضعفی داشته باشند و... احساس گناه تمام ذهن و قلبشان را به خود مشغول می کند.

این احساس زمانی ایجاد می شود که فرد رفتاری برخلاف ارزش های درونی اش انجام دهد که منجر به پشیمانی و سرزنش خویشتن شود. کشیدن سیگار، سوءمصرف مواد و مصرف الکل می تواند ناشی از همین احساس گناه باشد. در برخی موارد، شدت آن به قدری زیاد است که به رفتارهای خطرناکی همچون خودکشی منجر می شود. مریم صبوری، کارمند بیست و شش ساله ای است که معتقد است خیلی وقت ها احساس گناه حسی است که از طریق والدین به فرزندان منتقل می شود.

او که خودش تجربه این حس تلخ را دارد، می گوید وقتی در سنین کودکی و نوجوانی بودم مادرم هنگام خرید برای عید یا پاییز، طبق عادت ما را از خریدهای گرانقیمت یا غیرضروری منع می کرد، اما نه به شکل مستقیم او به طور ناخودآگاه از سختی کار پدر و لزوم صرفه جویی برایمان می گفت. به یاد دارم که اغلب اوقات، وقتی از بازار به خانه بازمی گشتیم، خریدهایم حکم یک وجدان درد را برایم داشت. با خود فکر می کردم پدرم به این سختی کار می کند و من با این خودخواهی همه اش را خرج خودم کرده ام. به همین دلیل هم کمتر از داشته هایم لذت می بردم. حالا که دستم در جیب خودم است و مستقل شده ام فکر می کنم کاش مادرم به شکل بهتری ما را از خرج تراشی های نابه جا منع می کرد نه با تزریق احساس گناه.

متاسفانه این سیاست نادرست برخی از والدین است که هنگام خرید کردن یا درخواست های فرزندشان، مدام اوضاع اقتصادی خانواده را به فرزندان یادآوری می کنند. آنها هم که از یک سو شوق خرید کردن دارند و از سوی دیگر دل نگران وضع مالی والدینشان هستند با نوعی تعارض و دوگانگی مواجه می شوند به همین دلیل هم از خریدشان لذتی که باید را نمی برند. بهتر است والدین در خرید کردن هم به نیازهای فرزندشان توجه کنند هم هوای جیب خودشان را داشته باشند یعنی زیر بار خرید یک جنس گرانقیمت و غیرضروری نروند، اما آنچه که برای فرزند تهیه می کنند را با جان و دل به او بدهند.

دختر بالغی است، اما هیچ وقت نمی شود یک شادی عمیق را در چهره اش دید، همیشه در حال کار کردن است. کمتر در جمع خانواده حضور پیدا می کند و به قول خودش کارهای مهمی دارد که عقب افتاده اند. زهرا محمدی دختری سی ساله است که چند ترمی را در یکی از دانشگاه های دولتی رشته مهندسی خوانده، اما خیلی دیر فهمیده که برای این رشته ساخته نشده و پس از پنج ترم بدون هیچ دریافت مدرک خاصی انصراف داده، پس از آن بار دیگر در کنکور شرکت کرده و سرانجام در رشته ای که دوست دارد باز هم در یک دانشگاه دولتی پذیرفته و فارغ التحصیل شده.

همین قدر که در آن فضای رقابتی آن سال ها توانسته دو مرتبه در دانشگاه دولتی روزانه پذیرفته شود جای تحسین دارد، اما او همیشه این جمله ورد زبانش است که اگر درست تصمیم می گرفتم سه سال از عمرم به هدر نمی رفت، میدانی سه سال یعنی چه؟ یعنی بیش از هزار روز! وقتی با این همه خشم از اشتباهش حرف می زند تازه دلیل این همه فعالیت های افراطی اش را درمی یابم. انگار او می خواهد این هزار روز را تا آخر عمر با خودش بکشد، شبانه روز کار کند تا مثلا اشتباهش را جبران کرده باشد.

بسیاری از افراد از اشتباهات جزئی خود می گذرند و آن را بخشی طبیعی از تجربیاتشان می دانند از سوی دیگر باید بپذیریم که گاهی اشتباهاتی بزرگ در زندگی های ما رخ می دهد که عامل اصلی آن هم خودمان هستیم، یک تصمیم گیری نادرست، تعلل در انتخاب، یک قضاوت ناعادلانه و... می تواند زمینه ساز اشتباهاتی بزرگ و حتی جبران ناپذیر باشد، اما واقعیت این است که اگر اجازه دهید اشتباهات گذشته که دیگر قابل جبران نیستند زندگی تان را درگیر خود کند، شما نه از اکنون لذت می برید و نه از آینده و بدتر از آن این که، بهترین گزینه برای ابتلا به افسردگی خواهید بود. گاهی لازم است دست از دادگاهی کردن خودمان برداریم و اشتباهات گذشته را در همان گذشته رها کنیم.

حامد حسینی اما جنس دیگری از احساس گناه را تحمل می کند، او که تازه داماد است و چند ماهی از عروسی اش می گذرد. می گوید:

هیچ کس نمی تواند شدت احساس گناهم را درک کند، من قبل از این که با همسرم آشنا شوم و ازدواج کنم به دختر دیگری علاقه داشتم، اما هر چه تلاش کردم نتوانستم خانواده او را به ازدواجمان راضی کنم، حالا با وجودی که دیگر ازدواج کرده ام و متاهل هستم گاهی ناخودآگاه به یاد او می افتم. هیچ وقت نمی توانم درباره این موضوع با کسی حرف بزنم چون همین که بگویم گاهی به فلانی فکر می کنم همه به من برچسب خیانتکار می زنند از سویی احساس گناه آرامش را از من گرفته است. همسرم را دوست دارم و او هم مرا دوست دارد، اما هرگاه با مهربانیهای بی آلایشش مواجه می شوم احساس زجرآور گناه وجودم را فرا می گیرد.

این مساله ای عاطفی است که گاهی برای زنان و گاهی هم برای مردان اتفاق می افتد و از آنجا که پس از ازدواج چنین افکاری می توانند معنای خیانت را به ذهن آورند افراد را دچار احساسی نابخشودنی می کنند بخصوص هنگامی که مورد محبت های بی دریغ همسرشان قرار می گیرند این احساس گناه شدیدتر می شود.

در این موارد توصیه می شود که به روان شناس مراجعه کنید، صحبت با آشنایان یا دوستان ناآگاه می تواند مساله را پیچیده تر کند. روان شناس ها با نگاهی غیر قضاوتگرا فرصت صحبت کردن درباره این درگیری ذهنی را می دهند و خوب است بدانید در بسیاری از موارد سخن گفتن از این موضوع ممنوعه می تواند بار عاطفی آن را کاهش دهد و احساس گناه را کمتر کند.

اما بد نیست بدانید احساس گناه خیلی وقت ها به امور معمول تری تعمیم می یابد، گاهی افراد به دلیل تنبلی های روزانه، خواب زیاد، عقب انداختن کارها، نقطه ضعف ها و به دلیل زمان هایی که خودخواهی کرده اند احساس وجدان درد می کنند. در موارد شدیدتر آنها این کاستی ها را به شخصیتشان مرتبط می کنند و دچار خودکم بینی و ناامیدی می شوند.

فارغ از این که اندکی احساس تقصیر, بد نیست و باعث می شود بیشتر به سخنان، اعمال و کردارمان توجه کنیم، اما گاهی لازم است خودمان را به دلیل این کاستی ها ببخشیم و به خودمان اجازه اشتباه کردن بدهیم و اجازه دهیم امید به بهبود ما را به سوی رشد و پیشرفت سوق دهد.


بخشش یعنی رهایی

زخمش از سال ها پیش هنوز تازه است، آنقدر تازه که انگار همین چند لحظه پیش اتفاق افتاده، کافی است بهانه ای دست دهد تا آن اتفاق قدیمی را یادآوری کند چنان هیجان زده می شود که صدایش می لرزد، چشمانش پر از اشک می شود و موجی از خشم و کینه وجودش را دربرمی گیرد. انگار همین چند لحظه پیش این اتفاقات افتاده است.

بخشش یکی از کارهای سخت دنیاست، کاری که تا از دل و جان نباشد معنا ندارد. می شود بسادگی گفت بخشیدم، گذشتم، دیگر برایم مهم نیست، به آن فکر نمی کنم و... اما در دل همه چیز مثل اولش باشد، هنوز هم یک نفر چشم دیدن آن یکی را نداشته باشد و اگر بتواند با یک نگاه پر کینه تمام بد و بیراه های نگفته اش را به دیگری بفهماند. تا وقتی آدم ها کینه ای بودنشان را به عنوان یکی از ویژگی های شخصیتی شان پذیرفته اند، تا زمانی که خودشان را جای دیگری نمی گذارند و جایزالخطا بودن انسان را باور ندارند، بخششی اتفاق نمی افتد.

بخشش، لطفی در حق خویشتن

وقتی کسی را نمی بخشیم، همیشه یک داغ قدیمی را با خودمان حمل می کنیم، زخمی که از یک کلام بیجا خورده ایم، دروغی که بی اعتمادمان کرده، حرمتی که شکسته اند، اینها همیشه همراه ماست و یادآوری شان قبل از هر کس خودمان را آزار می دهد چراکه در تمام این اتفاقات ما قربانی شماره یک محسوب می شویم. بخشش باعث می شود ذهنمان آرام گیرد و برای اثبات بداقبالی و دیده نشدنمان به دنبال حفظ شواهد و مدارک و یادآوری خاطرات نباشیم.

بخشش به معنای فراموشی نیست

یادتان باشد خوشبختانه و در عین حال متاسفانه ذهن آدمی آنقدر قدرت دارد که هیچ چیز را فراموش نمی کند مخصوصا اتفاقاتی که قلبمان را شکسته است. بخشش قدرت پاک کنندگی حافظه را ندارد، اما می تواند درگیری ذهنی ما با آن موضوع را کاهش دهد. این یعنی از خودتان توقعات غیرواقعی نداشته باشید، این که می گویید نمی توانم فلان رفتار یا حرفش را فراموش کنم یک حرف کاملا منطقی و درست است اما به معنای ناتوانایی برای بخشیدن نیست.

بخشش یک فرآیند تدریجی است

از کارتون های دوران کودکی گرفته تا فیلم و سریال های ایرانی و هندی و... ما همیشه شاهد یک شخص کینه جو هستیم، کسی که از اول تا آخر داستان پر از خشم و عصبیت و حس انتقام است، اما در انتهای آن ناگهان متحول می شود و طرف مقابلش را در شرایط و حالاتی خاص می بخشد، مثل این می ماند که تا همین چند لحظه پیش یک نفر فقط به فکر انتقام بوده و در عرض یک دقیقه قلبش زیر و رو شده و حالا او را در آغوش گرفته و می بخشد! این در حالی است که بخشش یک فرآیند تدریجی است حتی اگر مادری فرزندش را پس از مدت های طولانی در یک زمان و مکان خاص می بخشد این بخشش مدت هاست که در قلب و روحش در حال رشد و تکامل بوده است و به همان نسبت خشم و کینه اش هم در حال کاهش بوده و حالا در یک زمان او توانسته این بخشش را ابراز کند.

بخشش به معنای آشتی کردن نیست

وقتی گذشت را به همراه آشتی مطرح می کنید کار کمی پیچیده تر می شود. شما از یک نفر توقع دارید که در ذهن و قلبش یک نفر را ببخشد و در عین حال بتواند یک ارتباط قطع شده را پیوند دهد. هر دوی این کارها استرس زاست. می گویند سنگ بزرگ علامت نزدن است، وقتی برنامه بخشیدن و آشتی را با هم مطرح می کنید، ناخودآگاه افراد از آن پرهیز می کنند. آنها با خودشان می گویند قهر باشم بهتر است از این که بخواهم این همه فشار روانی را تحمل کنم. درست این است که به آنها یاد بدهیم ببخشند و در طی زمان وقتی زخم های کهنه التیام می یابد به فکر آشتی بیفتند.

همه اشتباه می کنند، حتی شما

چه کسی می تواند ادعا کند هیچ گاه در زندگی اش اشتباه نکرده است، اشتباهات بخشی از زندگی طبیعی آدم هاست. گاهی هم این اشتباهات در روابط انسانی پیش می آید و منجر به کینه و خشم می شود. یکی از راه های کاستن از این خشم و پذیرش اشتباهات نفر مقابل این است که خودمان را به جای او بگذاریم شاید اگر ما هم در آن شرایط بودیم با آن سبک زندگی و سبک تفکر همان رفتار ناشایست را نشان می دادیم. برای خودمان و دیگران حق اشتباه قائل شویم وقتی کسی را بیش از حد و اندازه بزرگ و بی عیب ببینیم آن وقت هیچ گاه قادر به بخشیدنش نخواهیم بود. حتما این جمله را شنیده اید که من از هر کسی توقع این خطا را داشتم جز او!

معذرت خواهی، پذیرش اشتباه با چاشنی جرات ورزی

خیلی اوقات آدم ها می دانند که اشتباه کرده اند، اما جرات و توانایی عذرخواهی پیدا نمی کنند. وقتی کسی برای عذرخواهی نزد شما می آید بدانید که مسئولیت اشتباهش را پذیرفته، در پی جبران است و در انتظار بخشیده شدن.

بخشش به سلامت جسمتان کمک می کند

اگر هیچ کدام این حرف ها شما را مجاب نکرده تا از سر تقصیر کسی بگذرید بد نیست این را هم بدانید که بخشش باعث می شود فشار خون و ضربان قلبتان عملکرد بهتری داشته باشد ضمن این که کسانی که از قدرت بخشش کمی برخودارند مستعد ابتلا به مشکلات قلبی و عروقی، دردهای مزمن، اختلال عملکرد عصبی، سیستم ایمنی سرکوب شده، اضطراب و افسردگی هستند.

از مشاوران کمک بگیرید

گاهی مساله بخشش خیلی پیچیده تر از یک حرف یا رفتار رنجش آور است و صحبت از یک آسیب جدی است. این آسیب می تواند شامل یک آسیب جسمی، تنبیه ناعادلانه در کودکی یا حتی تجاوز جنسی باشد. در این موارد معمولا فرد چیزی از آن رفتار آسیب زننده یا ناعادلانه به زبان نمی آورد، حتی ممکن است زندگی سیر طبیعی خودش را داشته باشد، اما فرد یک خشم عمیق و حل نشده را با خودش حمل کند. خشمی که در ابعاد دیگر زندگی اش اثرگذار است بدون این که او آگاه باشد. در این موارد توصیه جدی می شود که فرد به روان شناس بالینی مراجعه کند و در صدد التیام زخم های کهنه اش باشد چراکه تا وقتی فرد از این خشم عمیق رهایی نیابد چیزی به اسم بخشش برایش معنا پیدا نمی کند.




طبقه بندی: تکنیکهای موفقیت،  عمومی، 
ارسال توسط علی حریرساز
آرشیو مطالب
نظر سنجی
آیا شما مطالب روانشناسی را در زندگی خود به کار میبرید؟






صفحات جانبی
پیوند های روزانه
امکانات جانبی